Als je niet weet wat een tekst een goede tekst maakt, kun je de output van AI niet beoordelen. Je ziet dan simpelweg niet wat de door AI geschreven tekst mist, waar het wringt en hoe je dat oplost. Leer dus eerst zélf beter schrijven – pas daarna kun je AI gebruiken als ‘partner in crime’.
Maar wat maakt een tekst een goede tekst? Deze 5 tips van Anouk van Leussen helpen je teksten schrijven én redigeren als een pro.
Tip 1: de tekst trekt meteen de aandacht
Veel teksten beginnen niet met de belangrijkste informatie: wie, wat, waar, wanneer, waarom en/of hoe. Maar in een tekst kun je de ‘clou’ eigenlijk niet te vroeg weggeven. Je lezer is namelijk ongeduldig en snel afgeleid. Begin je tekst daarom met de belangrijkste boodschap, zodat de lezer die zéker ziet. En zet ook geen belangrijke informatie in het midden van een alinea – liever vooraan. Je hebt echt maar een paar seconden om de aandacht te krijgen. Verspil ze niet.
Tip 2: de tekst is persoonlijk
Wil je je doelgroep bereiken? Voer dan al schrijvend een gesprek met je lezer. En ja, dat kan ook in zakelijke teksten. Als je lezer voelt dat je tekst voor hem geschreven is, houdt hij de aandacht er beter bij. Zó doe je dat:
- Gebruik ‘wij’ of ’ik’.
- Gebruik vaker ‘jij’ of ‘u’ dan ‘wij’ of ‘ik’. Dit heet you phrasing.
- Stel je lezer af en toe een vraag.
Voorbeeld:
Het asfalt op de Jansenlaan is in slechte staat. Om deze reden wordt het asfalt vervangen. De Jansenlaan is van 23 tot en met 26 juni niet bereikbaar.
versus
Misschien heeft u het al gemerkt: het asfalt op de Jansenlaan is in slechte staat. Daarom vervangen we het asfalt.
Wat betekent dit voor u?
Van 23 tot en met 26 juni is de Jansenlaan niet bereikbaar. Wilt u naar het centrum? Rijd dan via de Pietersenlaan.
Nog een voorbeeld:
Ik stuur je binnen twee weken een offerte.
versus
Je ontvangt binnen twee weken een offerte.
Wil je snel checken hoe afstandelijk je tekst is? Doe dan de ego-test. Zet in je tekst een streep onder de woorden die met jou als schrijver te maken hebben, zoals ‘wij’, ‘ons’ of je bedrijfsnaam. Zet een cirkel om de woorden die met de lezer te maken hebben, dus ‘je’, ‘jij’, ‘jouw’, ‘u’ en ‘uw’. Heb je meer strepen dan cirkels? Dan ben je gezakt voor de ego-test en is het verstandig om je tekst aan te passen.
Tip 3: de tekst is concreet
Hoe concreter, hoe beter. Abstract taalgebruik is handig wanneer je een visie of hoger doel wilt communiceren. Maar concreet taalgebruik is effectiever als je je lezer wilt overtuigen (om actie te ondernemen). Toch kun je de meeste teksten niet of nauwelijks voor je zien. Kijk maar:
Onze software helpt bedrijven efficiënter werken.
versus
Onze software automatiseert factuurverwerking.
versus
Onze software verwerkt jouw facturen in 3 seconden.
Herken je jouw tekst in versie 1 of 3 van deze zin? Stel jezelf dan vaker een vervolgvraag. Nou en? Hoe dan? Of: waarom dan? Zo kom je tot wat je écht wilt zeggen en nog belangrijker: tot wat je lezer écht wil lezen.
Tip 4: de tekst is cliché-vrij
Zinsdelen als ‘geen-tot-5-mentaliteit’ en ‘een passie voor…’ zijn holle vaten. AI gebruikt vaak dit soort clichés. Niet heel vreemd ook, als je de tool niet voedt met concrete input. Hier komen er nog een paar:
- Kwaliteit staat bij ons hoog in het vaandel.
- Wij zijn een jonge en dynamische organisatie.
- We denken proactief met u mee.
Als je met tekst wilt opvallen, moet je clichés voorkomen. Want hoe val je op als je hetzelfde zegt als je concullega’s? Bovendien: over clichés lezen mensen heen, omdat ze al zó vaak gebruikt zijn. Ze hebben al hun betekenis en kracht verloren. Gelukkig kun je clichés ook laten verdwijnen, simpelweg door er eens goed voor te gaan zitten en AI te voeden met dingen die alleen voor jouw bedrijf gelden:
- Die kwaliteit… Waar blijkt die nu écht uit? Certificaten? Cijfers? Papieren? Awards?
- Hoe jong is de organisatie dan? En wat versta je onder ‘dynamisch’? Kun je ook beschrijven hoe het er bij jou op de werkvloer aan toegaat?
- Kun je een review van een klant geven waaruit blijkt dat jullie proactief meedenken?
Tip 5: de tekst leest lekker
Nog steeds denken veel mensen dat zakelijk, professioneel én informeel niet samen gaan. Maar steeds weer blijkt uit onder dat mensen het allerliefste teksten lezen die ze gemakkelijk tot zich kunnen nemen. Ook zakenmensen. Ook professionals. Ook hoogopgeleiden. Zo blijkt uit onderzoek van Coform dat lezers door simpele zinnen meer overtuigd zijn van de boodschap én dat ze de afzender oprechter, vriendelijker en deskundiger vinden. Gebruik dus alledaagse woorden, schrijf actief, gebruik korte zinnen (MAND!) en vermijd woorden als indien (als, wanneer), echter (toch) en tevens (ook). Dát leest lekker. En om een misverstand uit de wereld te helpen: je kunt ook lekker leesbaar schrijven en de lezer tóch met ‘u’ aanspreken.
Conclusie: laat AI je helpen, niet vervangen
AI is een krachtig hulpmiddel, maar geen toverstaf. Het verschil tussen een doorsnee tekst en een overtuigend verhaal? Dat zit ’m in de menselijke keuzes: de toon, de structuur, de scherpte. Dus ja, gebruik dus gerust AI – maar wel als slimme sidekick, niet als ghostwriter. Zo houd jij altijd de regie over je boodschap.
